Wat is hoogsensitiviteit (HSP)?

Je merkt misschien dat je prikkels intenser ervaart dan anderen. Een drukke ruimte kan je sneller vermoeien, je kunt diep geraakt worden door muziek of de sfeer van een gesprek oppikken voordat iemand iets zegt. Misschien heb je behoefte aan rust na een sociale bijeenkomst, denk je lang na over wat iemand heeft gezegd of voel je stemmingen van anderen sterk aan.

Als je jezelf hierin herkent, kan het zijn dat je hoogsensitief bent.

Wat betekent hoogsensitiviteit?

Hoogsensitiviteit wordt vaak aangeduid met HSP: Highly Sensitive Person. Het is geen diagnose of stoornis, maar een persoonlijkheidskenmerk. Naar schatting heeft ongeveer 15 tot 20 procent van de mensen in meer of mindere mate kenmerken van hoogsensitiviteit.

Bij hoogsensitiviteit verwerkt het zenuwstelsel informatie diepgaand. Prikkels uit de omgeving, maar ook gedachten, emoties en lichamelijke signalen kunnen daardoor sterk binnenkomen.

Een HSP neemt vaak veel waar én verwerkt wat wordt waargenomen uitgebreid. Dat kan een mooie kwaliteit zijn, maar het kan ook betekenen dat je sneller overprikkeld raakt wanneer er te veel tegelijk gebeurt.

Waaraan herken je hoogsensitiviteit?

Iedere HSP is anders. Toch komen bepaalde kenmerken regelmatig voor:

• Je bent gevoelig voor geluid, drukte, licht, geuren of aanraking.
• Je merkt subtiele veranderingen in je omgeving of in het gedrag van anderen snel op.
• Je denkt diep na en hebt tijd nodig om ervaringen te verwerken.
• Je kunt sterk geraakt worden door muziek, kunst, natuur of schoonheid.
• Je voelt emoties van anderen gemakkelijk aan.
• Je hebt regelmatig behoefte aan rust en tijd alleen.
• Je kunt moeite hebben met veel prikkels of verschillende taken tegelijk.
• Je bent vaak gewetensvol en hebt oog voor details.
• Je kunt intens genieten, maar ook intens geraakt of overweldigd worden.

Niet iedere HSP herkent zich in al deze kenmerken. Hoogsensitiviteit ziet er bij iedereen anders uit.

Hoogsensitiviteit is meer dan snel overprikkeld raken

Wanneer mensen aan HSP denken, gaat het vaak meteen over overprikkeling. Maar hoogsensitiviteit heeft ook een andere kant.

Juist doordat je veel waarneemt en diep verwerkt, kun je bijvoorbeeld beschikken over empathie, creativiteit, intuïtie, opmerkzaamheid en een sterk gevoel voor nuance.

Een HSP kan een sfeer in een groep snel aanvoelen, verbanden leggen die anderen nog niet zien of bijzonder genieten van een mooie omgeving. Dezelfde gevoeligheid die ervoor zorgt dat een drukke omgeving te veel kan zijn, kan in een rustige en passende omgeving juist een grote kracht zijn.

Wanneer wordt hoogsensitiviteit lastig?

Hoogsensitiviteit op zichzelf is geen probleem. De manier waarop je omgeving aansluit bij wat jij nodig hebt, kan wel een groot verschil maken.

Wanneer je langdurig te veel prikkels ervaart en onvoldoende gelegenheid hebt om te herstellen, kan je systeem steeds meer onder spanning komen te staan. Je kunt dan bijvoorbeeld last krijgen van vermoeidheid, concentratieproblemen, slaapproblemen, irritatie of een voortdurend gevoel van ‘aan’ staan.

Ook langdurig aanpassen aan anderen kan veel energie kosten.

Misschien zeg je vaak ja terwijl je eigenlijk nee voelt. Misschien vind je het moeilijk om je grenzen aan te geven. Of misschien probeer je jezelf steeds aan te passen aan een omgeving die eigenlijk niet goed bij je past.

Dan kan hoogsensitiviteit steeds meer als een last gaan voelen.

Je hoeft niet minder gevoelig te worden

Een belangrijke vraag is daarom niet alleen:

‘Hoe kan ik beter omgaan met mijn hoogsensitiviteit?’

Maar ook:

‘Hoe kan ik mijn leven zo inrichten dat mijn gevoeligheid tot zijn recht komt?’

Dat kan betekenen dat je anders leert omgaan met prikkels, beter je grenzen leert herkennen en meer ruimte maakt voor herstel. Maar het kan ook betekenen dat je opnieuw kijkt naar je werk, relaties, sociale omgeving en dagelijkse ritme.

Want soms hoef je jezelf niet te veranderen. Soms heb je vooral een omgeving nodig die beter bij je past.

HSP en werk

Dit geldt zeker voor werk.

Een HSP kan uitstekend functioneren en veel kwaliteiten inzetten wanneer de werkomgeving passend is. Denk bijvoorbeeld aan voldoende autonomie, een rustige werkplek, duidelijke communicatie, betekenisvol werk en ruimte om geconcentreerd te werken.

Maar wanneer er voortdurend sprake is van lawaai, onderbrekingen, hoge werkdruk, onduidelijkheid of veel sociale prikkels, kan dezelfde persoon langzaam uitgeput raken.

Daarom kijken we bij De HSP Coaches niet alleen naar wat iemand kan, maar ook naar wat iemand nodig heeft om duurzaam te kunnen functioneren.

Hoogsensitiviteit leren begrijpen

Misschien is het belangrijkste inzicht wel dat hoogsensitiviteit niet betekent dat er iets mis met je is.

Je bent niet ‘te gevoelig’. Je verwerkt de wereld op een intensieve manier. Het gaat er vervolgens om dat je leert begrijpen hoe jouw systeem werkt en welke omstandigheden jou helpen om in balans te blijven.

Hoogsensitiviteit is geen beperking die je moet overwinnen. Het is een eigenschap waarmee je kunt leren leven en werken op een manier die bij jou past.

Bij De HSP Coaches helpen we HSP'ers om hun gevoeligheid beter te begrijpen, grenzen te herkennen, belastbaarheid op te bouwen en opnieuw te ontdekken wat bij hen past – in werk en in het leven.