HSP en je eigen behoeften leren kennen

Als HSP voel je vaak haarfijn aan wat anderen nodig hebben. Je merkt wanneer iemand moe is, spanning ervaart of behoefte heeft aan aandacht. Je denkt mee, houdt rekening met anderen en bent vaak bereid om een stapje extra te zetten. Maar hoe goed weet je eigenlijk wat jij nodig hebt?

Voor veel HSP’s is dat minder vanzelfsprekend. Je aandacht gaat gemakkelijk naar de buitenwereld: naar je werk, je partner, je gezin, collega’s of vrienden. Ondertussen kan je eigen behoefte naar de achtergrond verdwijnen. Totdat je merkt dat je moe bent, overprikkeld raakt of eigenlijk helemaal niet meer weet waar je zelf behoefte aan hebt.

Waarom is het soms zo lastig om je eigen behoeften te voelen?

Als je gevoelig bent voor de emoties en behoeften van anderen, kan het verleidelijk zijn om je daarop af te stemmen. Je voelt bijvoorbeeld dat een collega behoefte heeft aan hulp en biedt die hulp aan. Of je merkt dat iemand graag wil dat je meegaat en zegt ja, terwijl je eigenlijk liever thuis zou blijven. Dat gebeurt vaak niet bewust. Je bent gewend geraakt om goed af te stemmen op je omgeving. Dat kan een mooie kwaliteit zijn, maar het kan ook betekenen dat je jezelf onderweg minder goed leert kennen.

Je vraagt jezelf misschien vaker af:

“Wat heeft de ander nodig?” dan: “Wat heb ik nodig?”

Behoeften zijn iets anders dan wensen

Een behoefte is niet hetzelfde als een verlangen of een voorkeur. Je kunt bijvoorbeeld wensen dat je een rustige dag hebt. Daaronder kan een diepere behoefte liggen aan rust, veiligheid of herstel. Je kunt wensen dat iemand meer rekening met je houdt. Daaronder kan de behoefte liggen aan erkenning, respect of verbinding. Door verder te kijken dan wat je op het eerste gezicht wilt, kun je beter ontdekken wat er werkelijk speelt.

Je lichaam weet vaak eerder wat je nodig hebt

Als HSP ben je mogelijk sterk verbonden met wat er in je lichaam gebeurt. Toch kan het zijn dat je signalen pas opmerkt wanneer ze heel duidelijk worden. Een gespannen nek. Een vol hoofd. Vermoeidheid. Onrust. Hoofdpijn. Een kort lontje. Geen zin meer om te praten. Je lichaam kan daarmee aangeven dat je over je grens heen begint te gaan of dat een bepaalde behoefte onvoldoende aandacht krijgt. Probeer daarom eens regelmatig bij jezelf in te checken:

Hoe voelt mijn lichaam op dit moment?

En vervolgens: Wat heb ik nu nodig?

Misschien is het een pauze. Misschien stilte. Misschien beweging, contact, voeding, slaap of juist even helemaal niets.

Van automatisch ja zeggen naar bewust kiezen

Een belangrijke stap in het leren kennen van je behoeften is niet meteen reageren.

Wanneer iemand iets aan je vraagt, hoef je niet automatisch ja te zeggen.

Je kunt ook zeggen: “Ik wil er even over nadenken.”

Die kleine pauze geeft je de mogelijkheid om eerst bij jezelf te voelen.

Wil ik dit echt?
Heb ik hier energie voor?
Past dit bij mij?
Of zeg ik ja omdat ik de ander niet wil teleurstellen?

Een bewuste keuze hoeft niet altijd een nee te zijn. Soms ontdek je juist dat je iets wél graag wilt. Het verschil is dat je kiest vanuit jezelf in plaats van vanuit automatische aanpassing.

Je behoeften mogen er zijn

Sommige HSP’s vinden het lastig om hun behoeften serieus te nemen. Ze zijn bang egoïstisch te zijn wanneer ze rust nodig hebben, een grens aangeven of voor zichzelf kiezen. Maar rekening houden met jezelf is niet hetzelfde als geen rekening houden met anderen.

Er is een verschil tussen: “Ik doe alleen wat goed is voor mij.”

en: “Mijn behoeften zijn net zo belangrijk als die van een ander.”

Je hoeft jezelf niet weg te cijferen om een betrokken en liefdevol mens te zijn.

Wat heb jij nodig om goed te functioneren?

Het kan helpen om jezelf niet alleen af te vragen wat je nodig hebt wanneer het al misgaat. Kijk ook naar wat jou helpt om je goed te voelen. Misschien heb je behoefte aan:

• voldoende rust en hersteltijd;

• een rustige werkomgeving;

• duidelijke afspraken;

• tijd alleen;

• diepgaande gesprekken;

• afwisseling tussen inspanning en ontspanning;

• voldoende beweging;

• ruimte om na te denken;

• betekenisvol werk;

• mensen bij wie je jezelf kunt zijn.

Wanneer je jouw voorwaarden beter kent, wordt het gemakkelijker om keuzes te maken die bij jou passen.