HSP en omgaan met emoties

Emoties kunnen intens binnenkomen als je hoogsensitief bent. Blijdschap kan diep voelen, maar ook verdriet, boosheid, spanning of teleurstelling kunnen je sterk raken. Soms lijkt een emotie groter dan de situatie op het eerste gezicht verklaart. Als HSP neem je niet alleen je eigen emoties vaak sterk waar, maar kun je ook de stemming en emoties van anderen gemakkelijk oppikken. Daardoor kan het soms lastig zijn om te bepalen: wat voel ik eigenlijk zelf en wat neem ik over van mijn omgeving? Leren omgaan met emoties betekent niet dat je minder hoeft te voelen. Het gaat erom dat je leert begrijpen wat er in je gebeurt en hoe je jezelf daarin kunt ondersteunen.

Emoties zijn geen probleem

Wanneer een emotie sterk is, kan de neiging ontstaan om deze zo snel mogelijk weg te krijgen. Je probeert jezelf te kalmeren, gaat relativeren of houdt jezelf voor dat het allemaal wel meevalt. Maar emoties hebben een functie. Ze vertellen je iets. Verdriet kan aangeven dat iets belangrijk voor je is. Boosheid kan wijzen op een grens die is overschreden. Angst kan je waarschuwen dat iets spannend of onzeker voelt. Blijdschap kan laten zien waar je energie van krijgt. Een emotie hoeft daarom niet meteen opgelost te worden. Soms wil ze vooral gevoeld en begrepen worden.

Als emoties extra intens binnenkomen

Bij hoogsensitiviteit kan een emotie langer doorwerken. Een opmerking van iemand kan bijvoorbeeld nog uren in je hoofd blijven rondgaan. Een conflict kan veel energie kosten. En na een drukke dag kan er ineens verdriet of irritatie naar boven komen. Dat betekent niet automatisch dat je overdreven emotioneel bent. Wanneer je gedurende de dag veel prikkels verwerkt, kan je systeem op een gegeven moment vol raken. Dan kan een kleine gebeurtenis de aanleiding zijn waardoor de opgebouwde spanning eruit komt. Het kan daarom helpen om niet alleen naar de emotie zelf te kijken, maar ook naar wat eraan voorafging. Hoe vol zat mijn hoofd en lichaam al voordat deze emotie ontstond?

Van emotie naar reactie

Een belangrijke stap is leren om ruimte te creëren tussen wat je voelt en wat je doet. Je voelt bijvoorbeeld boosheid. Dat betekent niet dat je meteen moet reageren. Je kunt eerst even stilstaan:

Wat voel ik?
Waar in mijn lichaam merk ik dit?
Wat heeft deze emotie mij te vertellen?
Wat heb ik nu nodig?

Misschien heb je behoefte aan rust. Misschien moet je een grens aangeven. Misschien wil je eerst even afstand nemen voordat je het gesprek aangaat. Juist die kleine pauze kan ervoor zorgen dat je niet vanuit de eerste emotionele impuls handelt.

Emoties van anderen voelen

Veel HSP's zijn gevoelig voor de sfeer in een ruimte. Je merkt dat iemand gespannen is, voelt wanneer er iets niet wordt uitgesproken of merkt dat iemand zich ongemakkelijk voelt. Dat kan een mooie kwaliteit zijn. Tegelijkertijd bestaat het risico dat je de verantwoordelijkheid voor de emoties van anderen gaat dragen. Je voelt dat iemand niet lekker in zijn vel zit en denkt vervolgens: Wat kan ik doen? Heb ik iets verkeerd gedaan? Moet ik dit oplossen? Een belangrijke vraag is dan: “Is dit van mij, of is dit van de ander?” Je mag betrokken zijn zonder verantwoordelijk te worden voor hoe een ander zich voelt.

Eerst reguleren, dan reageren

Wanneer een emotie heel sterk is, helpt het vaak niet om er direct uitgebreid over na te denken. Je lichaam heeft dan misschien eerst rust nodig. Ga even naar buiten. Adem rustig. Drink wat water. Neem afstand van de situatie. Schrijf op wat er door je heen gaat. Of doe juist even helemaal niets. Wanneer je systeem weer wat tot rust is gekomen, kun je beter voelen wat er werkelijk speelt. Voor een HSP is herstel na emotionele belasting daarom minstens zo belangrijk als leren omgaan met de emotie zelf.

Je hoeft je emoties niet onder controle te hebben

Het idee dat je je emoties altijd moet kunnen beheersen, kan juist extra spanning geven. Je kunt niet altijd bepalen wat je voelt. Je kunt wél leren hoe je ermee omgaat. Je mag geraakt worden. Je mag boos zijn. Je mag verdrietig zijn. Je mag enthousiast zijn. Je mag even niet weten wat je voelt. Emotionele veerkracht betekent niet dat je niets meer voelt. Het betekent dat je erop leert vertrouwen dat je een emotie kunt doorvoelen zonder jezelf erin kwijt te raken.